Netwerk-denken vs hiërarchisch denken (#in)

 Theorieën  4 Responses »
dec 172011
 

Mooie blogpost van Harold Jarche over het verschil tussen netwerk-denken en hiërarchisch denken. Vrij vertaald komt het op het volgende neer.

  • Het is belangrijker dat je aanpast aan veranderende omstandigheden, en dat je plooibaar bent, dan dat je verantwoording kunt afleggen over je werkwijze. De resultaten doen er uiteindelijk toe, niet het proces. Het controleren van urenbestedingen, aanwezigheid, en dergelijke maakt plaats voor het faciliteren van medewerkers zodat zij resultaatgericht kunnen werken. In een netwerk hebben medewerkers meer autonomie dan binnen een hiërarchie.
  • Je kunt vooraf niet voorspellen wat wordt geleerd, en welke kennis je nodig hebt om goede resultaten te boeken. 'Kennis opslaan' wordt dan ook minder relevant. Conversaties helpen de noodzaak voor leren expliciet te maken. Leervragen komen ontstaan continu, komen permanent naar voren. Leerprogramma's ontwikkelen zich, en worden niet vooraf ontworpen.
  • Je hebt een overvloed aan bronnen en connecties nodig om veerkrachtig te zijn, en om complexe vraagstukken op te lossen. Netwerken zijn veerkrachtig en kennen redundantie aan bronnen en verbindingen. Hiërarchieën veel minder.
  • Individuen worden in een netwerk gewaardeerd op basis van hun bijdragen, niet op basis van hun curriculum vitae of diploma. In een hiërarchie hebben mensen een reputatie op basis van hun 'geloofsbrieven' of op basis van hun positie.
  • Diversiteit en divergentie zijn noodzakelijk voor een effectief netwerk. Verschillende en veranderende opvattingen kunnen een tunnelvisie voorkomen.

Wat me altijd opvalt in de bijdragen van Jarche, is dat hij nauwelijks een verband legt met de aard van het werk. Vooral complex en veranderlijk werk, dat uitgevoerd wordt door ervaren collega's, leent zich m.i. voor een netwerk-aanpak.

Kritiek op connectivisme bekritiseerd

 Theorieën  4 Responses »
jan 312010
 

Inge de Waard heeft een mooie reflectie geschreven op het connectivisme en de connectivisme cursus, die George Siemens en Stephen Downes verzorgen. Zij dient critici van repliek die onder meer van mening zijn dat het format van de cursus niet past bij het concept 'connectivisme'.

Ik heb me dat ook afgevraagd, toen ik door Cindy de Smet werd geïnterviewd. Cindy heeft de Connectivisme-cursus ook gevolgd, maar ervoer dit niet echt als een rijke leerervaring. Is een cursusduur van drie maanden lang genoeg om een 'leernetwerk' te vormen, zo vroeg zij zich af? Volgens mij heeft een cursus inderdaad een ander paradigma, dan leren in een netwerk. Zie mijn eerdere reactie.

Inge geeft een flink aantal redenen waarom zij houdt van het connectivisme en de connectivisme cursus. Wat mij daarbij opvalt, is dat deze redenen eigenlijk vooral betrekking hebben op het connectivisme (met uitzondering van de rol van de facilitators). Het gaat bijvoorbeeld om open content, open discussies, conversaties, lerenden die vanuit verschillende perspectieven inbreng hebben, het uitgangspunt dat we samen meer weten dan alleen, en de afwezigheid van 'deskundigheidsmacht'.

Dergelijke uitgangspunten kun je inderdaad in een cursus toepassen, hoewel zij vaak slecht passen bij veel bestaande opleidingsinstituten en onderwijsinstellingen. Het meest lastige -ik blijf erbij- is echter netwerkvorming. Hoe lang heeft het geduurd voordat ik echt ben gaan leren via sociale netwerken? Langer dan drie maanden, in elk geval.

Inge de Waard noemt connectivisme een natuurlijke, organische manier van leren. Daar ben ik het mee eens. Het gaat er vooral om de kracht van deze manier van leren te onderkennen en te benutten.

Podcast cursus en connectivisme

 Leeromgevingen, Theorieën  Reageren uitgeschakeld
dec 012009
 

Een paar dagen geleden schreef ik over de de podcast die Cindy de Smet (aka Smetty) ging maken op basis van een interview met Erwin van Hunen (@mobileviking) en mij, in het kader van een opdracht voor de "Connectivisme-cursus" van George Siemens en Stephen Downes.

Deze podcast staat inmiddels online.

Leren in netwerken via een cursus: botsende paradigma’s?

 Theorieën  Reageren uitgeschakeld
nov 272009
 

Gisteravond heb ik samen met Erwin van Hunen (@mobileviking) via Skype meegewerkt aan een podcast die Cindy de Smet (aka Smetty) als opdracht moest maken voor de “Connectivisme-cursus” van George Siemens en Stephen Downes.

Het werd een interessant gesprek. Cindy vertelde onder meer dat binnen de cursus vooral sprake was van ‘eenzaam leren’ (mijn interpretatie). Ze volgt online presentaties, en maakt voornamelijk individueel opdrachten. Er is echter nauwelijks sprake van interactie. Lerenden geven elkaar eigenlijk geen feedback. Ook kent Cindy de andere deelnemers bijna niet (terwijl er zo’n duizend deelnemen).

Cindy vroeg zich gisteravond af of de doorlooptijd van drie maanden niet te kort is voor netwerkvorming (wat wel beoogd wordt in de cursus). Mijn reactie was: kun je wel een cursus volgens connectivistische principes opzetten? Botsen de paradigma’s niet te zeer?

Leren in netwerken vindt vaak toevallig plaats. Het duurt volgens mij inderdaad een hele tijd voordat een netwerk een ‘lerend netwerk’ is. Er is sprake van ‘losjes gekoppelde’ relaties. De vrijblijvendheid is groter. Deelname vindt veelal plaats op ad hoc basis.

Steve Wheeler heeft verleden jaar geschreven over de vijf fasen die je doorloopt bij het werken met een wiki in het onderwijs. Ik denk dat deze fasen ook voorkomen bij leren in netwerken. De complexiteit is daarbij volgens mij groter doordat lerenden vanuit een intrinsieke motivatie de “exhibition”-fase en “explanation”-fase moeten doorlopen.

Volgens mij speelt een moderator (een docent, of een lerende die deze rol vervult) een belangrijke rol bij het doorlopen van de vijf fases. Bij leren in netwerken moeten lerenden dat zelf doen. Er is niemand die expliciet de rol van moderator vervult.

Deze eigenschappen van een ‘lerend netwerk’ verhouden zich volgens mij slecht tot het concept ‘cursus’ Ik denk dat je binnen een cursus eerder gebruik kunt maken van principes van een “community” (meer regelmaat en structuur, intentionele deelname, minder vrijblijvend, met moderator) dan van leren in netwerken. Maar ook dan zul je rekening moeten houden met een langere doorlooptijd.

Waarmee uiteraard niet is gezegd dat leren in netwerken niet kan werken. Integendeel. Het is alleen een heel ander concept, met eigen wetten en regels.

De podcast wordt gepubliceerd op een nieuwe blog die Cindy speciaal voor haar leerervaringen in deze cursus heeft aangemaakt: drsmetty.com.